Co gwarantuje FEDIAF, a o czym nie mówi

FEDIAF to europejska federacja producentów karmy dla zwierząt. Jej wytyczne żywieniowe ↗ określają minimalną, a czasem także maksymalną zawartość każdego składnika odżywczego: na przykład dla rosnącego kocięcia co najmniej 28% białka i 9% tłuszczu w suchej masie. Karma sprzedawana jako „pełnoporcjowa” musi je spełniać.

To niezbędny filtr, ale prawie niczego nie rozstrzyga: przechodzą go wszystkie karmy z naszego porównania. Przede wszystkim FEDIAF nie mówi nic o trzech ważnych sprawach:

• Jakość białka i jego strawność. Dwie karmy suche z 36% białka mogą odżywiać kota zupełnie inaczej.
• Sposób uzyskania wartości. Recepturę można obliczyć na podstawie bazy danych albo sprawdzić analizą gotowego produktu.
• Dowód na zwierzęciu. „Formulated to meet” oznacza, że receptura osiąga właściwe poziomy na papierze. „Animal feeding tests” oznacza, że karmę podawano zwierzętom i sprawdzono wynik.

Przekonaliśmy się o tym sami: karma zgodna z normami na papierze wywołała uporczywą biegunkę u naszych trzech kotów. Szczegóły znajdą Państwo w naszym porównaniu karm suchych.

AAFCO, amerykański punkt odniesienia

AAFCO (Association of American Feed Control Officials) skupia amerykańskie organy nadzorujące karmę dla zwierząt. Nie testuje, nie zatwierdza ani nie certyfikuje żadnej karmy: karma „certyfikowana przez AAFCO” nie istnieje. Jej rolą jest tworzenie zasad: profili żywieniowych dla kotów, amerykańskiego odpowiednika wytycznych FEDIAF, protokołów testów żywieniowych i definicji składników. Stany USA przenoszą te wzorce do swojego prawa i to one, razem z FDA, kontrolują etykiety. Producent, który pisze „pełnoporcjowa i zbilansowana” na worku sprzedawanym w Stanach Zjednoczonych, musi więc przestrzegać tych zasad.

Należy czytać oznaczenie o odpowiedniości żywieniowej nadrukowane na workach sprzedawanych w Stanach Zjednoczonych. Występuje ono w dwóch postaciach:

• „Formulated to meet… AAFCO Cat Food Nutrient Profiles”. Receptura osiąga właściwe poziomy, na podstawie obliczeń lub analizy. To odpowiednik karmy zgodnej z FEDIAF.
• „Animal feeding tests using AAFCO procedures…”. Karmę podawano wyłącznie kotom w ramach nadzorowanego badania, pod opieką weterynaryjną. To dowód na zwierzęciu, o który prosi WSAVA.

Worki sprzedawane w Europie rzadko noszą to oznaczenie: znajdziemy je na amerykańskiej wersji produktu, o ile istnieje. Oto, co wskazuje w przypadku karm dla kociąt, które cytujemy.

• Pro Plan Kitten — testy żywieniowe AAFCO (karta produktu ↗).
• Hill’s Science Plan Kitten — testy żywieniowe AAFCO w jego wersji amerykańskiej, Science Diet Kitten (karta produktu ↗).
• Royal Canin Kitten — „formulated to meet” w wersji amerykańskiej (karta produktu ↗).
• Farmina N&D Prime Kitten — „formulated to meet” (karta produktu u amerykańskiego sprzedawcy ↗).
• Opti Life i MultiFit — nie znaleźliśmy żadnego oznaczenia AAFCO: te marki odwołują się do FEDIAF.

A karmy „naturalne”? Spełnianie norm AAFCO i FEDIAF nic nie mówi o naturalnym charakterze receptury, a receptura uchodząca za naturalną nie jest przez to lepiej udowodniona. Farmina N&D, najbardziej „naturalna” w naszym porównaniu, jest opracowana tak, by spełniać oba profile, bez testów żywieniowych.

WSAVA: pytania, które warto zadać producentowi

WSAVA, światowe stowarzyszenie lekarzy weterynarii małych zwierząt, zrzesza stowarzyszenia weterynaryjne z wielu krajów. Jej światowy komitet ds. żywienia publikuje wytyczne dotyczące wyboru karmy ↗. Nie publikuje żadnej listy „zatwierdzonych” marek: podaje pytania, które warto zadać producentowi.

• Czy zatrudnia specjalistę ds. żywienia? Jego nazwisko, kwalifikacje (ACVN, ECVCN lub doktorat z żywienia zwierząt) i forma zatrudnienia.
• Kto opracowuje recepturę? Doświadczony technolog, lekarz weterynarii czy hodowca?
• Jaka kontrola jakości składników i gotowego produktu? Czy wartości są obliczane, czy mierzone analizą?
• Jakie badania przeprowadzono i czy opublikowano je w recenzowanych czasopismach?
• Na etykiecie: deklaracja adekwatności żywieniowej („formułowana, by spełniać normy” lub testy żywieniowe), kaloryczność, dane kontaktowe i producent.

Nasze pięć kryteriów i sposób oceny

Z pytań WSAVA wybieramy pięć kryteriów. Kryterium liczy się tylko wtedy, gdy producent publicznie je dokumentuje: to deklaracje marek, których nikt nie weryfikuje niezależnie.

1. Kto produkuje? Czy marka produkuje we własnych fabrykach?
2. Kto tworzy recepturę? Czy recepturę opracowuje specjalista ds. żywienia zwierząt?
3. Dyplomowany weterynaryjny specjalista ds. żywienia (ACVIM-Nutrition lub ECVCN) w zespole?
4. Testy żywieniowe dowodzące, że karma jest odpowiednia, a nie tylko „formułowana, by spełniać normy”?
5. Weryfikowalna kontrola jakości składników i gotowego produktu, poparta analizami?

Nasz ranking powstaje w trzech krokach. Najpierw FEDIAF jako filtr: karma musi być pełnoporcjowa i spełniać minima. Następnie liczba udokumentowanych kryteriów WSAVA. Na koniec, przy remisie, skład (udział białka zwierzęcego, węglowodany) i to, co zaobserwowaliśmy u naszych kotów.

Dowody, marka po marce

Każdy zrzut ekranu pokazuje cytowany fragment na stronie producenta. Kliknięcie otwiera stronę.

Royal Canin — 5 kryteriów na 5

Dwie fabryki we Francji, w Aimargues i Cambrai, spośród szesnastu na świecie. Receptury opracowane przez dyplomowanych weterynaryjnych specjalistów ds. żywienia, doktorów nauk o żywieniu i absolwentów studiów magisterskich. Receptury walidowane według profili AAFCO i FEDIAF lub testami żywieniowymi, z dwoma ośrodkami badań smakowitości i strawności. Analizy wszystkich składników i wszystkich gotowych produktów.

Purina (Pro Plan) — 5 kryteriów na 5

Własne fabryki i osiem ośrodków badawczych, w których pracuje ponad 500 naukowców: specjaliści ds. żywienia, lekarze weterynarii, chemicy, biolodzy. Około 300 kontroli dziennie surowców oraz 1100 w trakcie produkcji i na gotowych produktach; produkcja trafia do sprzedaży dopiero po analizie wyników.

Purina zatrudnia też dyplomowanych lekarzy weterynarii specjalistów ds. żywienia, takich jak dr Martha Cline, DACVIM (żywienie) ↗. W przypadku Pro Plan Kitten napis „Animal feeding tests using AAFCO procedures” widnieje na worku i na karcie produktu ↗. Strona Purina blokuje automatyczne zrzuty ekranu: te dwie strony podajemy jako linki.

Hill’s — 5 kryteriów na 5

Fabryki audytowane co roku. Ponad 220 lekarzy weterynarii, doktorów nauk o żywieniu i technologów żywności, w tym dyplomowani specjaliści z żywienia i chorób wewnętrznych. Każdy gotowy produkt jest sprawdzany i analizowany pod kątem kluczowych składników odżywczych przed wypuszczeniem. A dla Science Diet Kitten, amerykańskiej wersji karmy dla kociąt, karta produktu ↗ podaje „Animal feeding tests using AAFCO procedures”.

Virbac (Veterinary HPM) — 3 kryteria na 5

Własna fabryka w Vauvert (departament Gard) z certyfikatem ISO 9001, z kontrolami na każdym etapie i około 25 000 zewnętrznych analiz rocznie. Receptury opracowane przez zespół lekarzy weterynarii i dietetyków, bez podanej specjalizacji. Testy smakowitości w domach właścicieli, ale brak testów żywieniowych w rozumieniu AAFCO.

Advance (Affinity Petcare) — 2 kryteria na 5

Produkcja we własnych fabrykach, w czterech krajach. Receptury opracowane z zespołem lekarzy weterynarii specjalistów ds. żywienia, etologów i technologów oraz wyniki badań publikowane w czasopismach naukowych. Kwalifikacje specjalistów ds. żywienia, testy żywieniowe ani szczegóły kontroli gotowego produktu nie są publikowane.

Farmina — 2 kryteria na 5

Własne fabryki oraz receptury opracowywane przez własny zespół naukowy kierowany przez lekarza weterynarii z doktoratem z żywienia, we współpracy z Uniwersytetem Neapolitańskim Fryderyka II. Brak dyplomowanego weterynaryjnego specjalisty ds. żywienia na pełen etat. Prime Kitten nosi napis „formulated to meet”: receptura jest walidowana na papierze, a nie testem żywieniowym. Kontrole gotowego produktu są wewnętrzne i niepublikowane.

Opti Life (Versele-Laga) — 2 kryteria na 5

Własna fabryka i pełna identyfikowalność. Receptury opracowane przez własnych dietetyków i lekarzy weterynarii, bez podanej specjalizacji. Nic nie opublikowano na temat testów żywieniowych ani analiz gotowego produktu.

MultiFit (Maxi Zoo) — brak udokumentowanych kryteriów

To marka własna sieci sklepów: nie znaleźliśmy żadnych opublikowanych informacji o jej produkcji, recepturach, testach ani kontrolach.

Dr Pierre Bessière, lekarz weterynarii (DVM, PhD) w Krajowej Szkole Weterynaryjnej w Tuluzie, wymienia Hill’s, Pro Plan, Royal Canin, Advance, Virbac i Specific wśród marek, które potrafią udowodnić swoje deklaracje. Advance i Virbac publikują mniej niż trzy duże marki: nasze oceny mierzą to, co jest opublikowane, a nie jakość ich karmy.

Wynikający z tego ranking

Wszystkie sześć karm suchych z naszego porównania spełnia minima FEDIAF. O kolejności decydują więc najpierw kryteria WSAVA, a potem skład i nasze obserwacje.

1. Pro Plan Kitten — spełnia normy FEDIAF, 5 kryteriów WSAVA na 5, testy żywieniowe AAFCO przeprowadzone na samym produkcie; przed Royal Canin dzięki składowi.
2. Royal Canin Kitten — spełnia normy FEDIAF, 5 kryteriów WSAVA na 5; jego wersja amerykańska jest jedynie „formulated to meet” AAFCO.
3. Opti Life Kitten — spełnia normy FEDIAF, 2 kryteria WSAVA na 5.
4. Farmina N&D Prime Kitten — spełnia normy FEDIAF, 2 kryteria WSAVA na 5; za Opti Life z powodu uporczywej biegunki u naszych kotów.
5. MultiFit Care Junior — spełnia normy FEDIAF, brak udokumentowanych kryteriów WSAVA.
6. MultiFit Junior — spełnia normy FEDIAF, brak udokumentowanych kryteriów WSAVA; za wersją Care ze względu na skład.

Szczegóły każdej karmy znajdą Państwo w naszym porównaniu karm suchych.